استاندارد چارترد اعلام کرد بسته شدن عملی تنگه هرمز و شوک فعلی انرژی میتواند در کوتاهمدت و بلندمدت به فعالیتهای مرتبط با هوش مصنوعی فشار وارد کند. این بانک به ریسکهای نزدیکمدت برای تأمین نهادههای موردنیاز تولید نیمهرساناها اشاره کرد (نهاده یعنی مواد اولیه و قطعات و خدماتی که برای تولید لازم است).
در میانمدت، بانک گفت ریسک اصلی کاهش هزینهکرد برای هوش مصنوعی است. همچنین ممکن است تقاضا برای محصولات هوش مصنوعی تضعیف شود، حتی اگر سرمایهگذاری و تولید فقط کمی آسیب ببینند.
ریسکهای شوک نفتی برای هوش مصنوعی و نیمهرساناها
این یادداشت به شوکهای نفتی گذشته اشاره کرد که با کند شدن پذیرش فناوری توسط شرکتها و ضعیفتر شدن رشد بهرهوری مرتبط بودند (بهرهوری یعنی مقدار خروجی یا تولید در ازای هر واحد نیروی کار یا سرمایه). طبق این گزارش، وقتی هزینههای جاری شرکتها بالا میرود، آنها هزینههای مرتبط با فناوری را کاهش میدهند.
همچنین افزود این اثر در شوکهای نفتیِ ناشی از اختلال در عرضه (یعنی کمبود واقعی عرضه، نه صرفاً افزایش تقاضا) و در دورههایی که عدماطمینان درباره سیاستهای اقتصادی بالاست، شدیدتر میشود.
با بسته شدن عملی تنگه هرمز، شوک قابلتوجهی در بازار انرژی در حال شکلگیری است. نفت برنت از ۱۱۵ دلار برای هر بشکه عبور کرده؛ سطحی که از اوایل ۲۰۲۵ پایدار نمانده بود و خوشبینی غالب بازار نسبت به هوش مصنوعی را به چالش میکشد. این اختلال نزدیک به یکپنجم عرضه روزانه نفت جهان را تحت تأثیر قرار میدهد و فوراً هزینههای عملیاتی صنایع پرمصرف انرژی مثل تولید نیمهرسانا را بالا میبرد (هزینه عملیاتی یعنی هزینههای روزمره مثل برق، سوخت و حملونقل).
میتوان خرید «اختیار فروش» (Put Option) روی شاخصهای نیمهرسانا و شرکتهای اصلی هوش مصنوعی را بررسی کرد؛ شرکتهایی که تا ۲۰۲۵ رشد قیمتی بسیار زیادی داشتند. اختیار فروش یک قرارداد مشتقه است که حق فروش دارایی را در قیمت مشخص تا زمان معین میدهد و معمولاً برای پوشش ریسک افت قیمت یا کسب سود از کاهش قیمت به کار میرود. افزایش هزینه انرژی میتواند زنجیره تأمین و حاشیه سود آنها را تحت فشار قرار دهد (حاشیه سود یعنی سهم سود از فروش)، و آنها را در برابر اصلاح شدید قیمت از سطح ارزشگذاریهای بالا آسیبپذیر کند (اصلاح قیمت یعنی افت قابلتوجه پس از رشد). همزمان، افزایش نوسان بازار—که با بالا رفتن شاخص VIX به بالای ۲۵ دیده میشود—میتواند نشان دهد نگهداشتن موقعیتهایی که از افزایش نوسان سود میبرند، جذاب است (VIX شاخصی از نوسان موردانتظار بازار سهام آمریکاست و به آن «شاخص ترس» هم میگویند).
آمادهسازی برای بازتنظیم ارزشگذاری فناوری
تاریخ نشان میدهد شوکهای عرضه ناشی از انرژی، مثل دهه ۱۹۷۰، اغلب باعث کاهش سرمایهگذاری کسبوکارها در فناوریهای جدید میشود. وقتی شرکتها با هزینههای بالاتر سوخت و برق روبهرو میشوند، «مخارج سرمایهای» (Capex) برای مواردی مثل زیرساخت هوش مصنوعی به تعویق میافتد (مخارج سرمایهای یعنی هزینه برای خرید یا ساخت داراییهای بلندمدت مثل دیتاسنتر، سرور و تجهیزات). نمونه کوچکتر آن در جهش قیمت انرژی در ۲۰۲۵ هم دیده شد.
در افق چند هفته، نگرانی اصلی از مشکلات فوری زنجیره تأمین به سمت احتمال افت سرمایهگذاری و تقاضای هوش مصنوعی میرود. ارزشگذاری بالای بسیاری از شرکتهای فناوری بر پایه فرضهای رشد تند در آینده است؛ فرضهایی که اگر مشتریان هزینهکرد را کم کنند، زیر سؤال میرود. بنابراین میتوان «اختیار فروش» با سررسید بلندتر را بررسی کرد یا حتی «موقعیت فروش/شورت» روی شاخصهای گسترده فناوری مثل نزدک ۱۰۰ را مدنظر قرار داد (شورت یعنی معاملهگر از کاهش قیمت سود میگیرد؛ معمولاً با فروش استقراضی یا ابزارهای مشابه).
