مذاکره‌کنندگان آمریکایی و ایرانی در آستانه دستیابی به توافقی هسته‌ای قرار دارند که می‌تواند به بازگشایی تنگه هرمز، رفع محاصره آمریکا و انتقال مواد هسته‌ای غنی‌شده از ایران تحت یک رژیم بازرسی منجر شود. پیش‌نویس همچنین الزامات مربوط به نابودسازی و خروج مواد غنی‌شده را مشخص می‌کند و در نهایت می‌تواند به برچیده شدن برنامه هسته‌ای ایران بینجامد؛ در این چارچوب ایران متعهد می‌شود هرگز سلاح هسته‌ای توسعه ندهد. آمریکا انتظار دارد طی چند روز آینده امضا انجام شود، هرچند مقام‌ها می‌گویند با وجود پیشرفت در متن و توافق بر سر جزئیات دقیق‌تر درباره خروج و نابودسازی، طرفین هنوز به خط پایان نرسیده‌اند.

منافع اقتصادی برای ایران مشروط خواهد بود. ایران در زمان امضا چیزی دریافت نمی‌کند و کاهش تحریم‌ها و سایر امتیازها متناسب با عملکرد تنظیم می‌شود؛ به تعبیر مقام‌ها: هرچه ایران بیشتر اجرا کند، بیشتر می‌تواند دریافت کند. این فرآیند شامل یک مذاکره فنی ۶۰ روزه برای نهایی‌سازی جزئیات اجرایی، در کنار یک چارچوب گسترده‌تر برای ترتیبات صلح منطقه‌ای است؛ همچنین اروپا به‌عنوان محل احتمالی امضا مطرح شده، اما تصمیمی گرفته نشده است. گفت‌وگوها فرآیند اعتمادسازی میان آمریکا و ایران را نیز در بر می‌گیرد؛ در بستری از بی‌اعتمادی ادامه‌دار و گزارش‌هایی از مخالفت محدود در ایران.

اثر بر بازارهای انرژی و عرضه جهانی

با نزدیک شدن بسیار زیاد توافق آمریکا و ایران، انتظار داریم طی هفته‌های پیش‌رو «پرمیوم» ریسک ژئوپلیتیک به‌طور محسوسی کاهش یابد. بازار اصلی برای رصد، انرژی است؛ زیرا توافق به‌طور مشخص بر بازگشایی تنگه هرمز و رفع محاصره تأکید دارد. این سیگنال، چشم‌اندازی نزولی برای قیمت نفت خام ترسیم می‌کند.

باید خود را برای افزایش عرضه جهانی نفت آماده کنیم؛ زیرا با کاهش تحریم‌های ایران، عرضه بیشتری وارد بازار می‌شود. ایران می‌تواند بالقوه ظرف چند ماه بیش از ۱ میلیون بشکه در روز به بازار بازگرداند و با توجه به اینکه نفت خام WTI هم‌اکنون حوالی ۸۵ دلار معامله می‌شود، این عرضه جدید فشار نزولی قابل‌توجهی ایجاد خواهد کرد. معامله‌گران مشتقه می‌توانند به موقعیت‌گیری برای قیمت‌های پایین‌تر فکر کنند؛ مثلاً از طریق خرید اختیار فروش (Put) روی قراردادهای آتی نفت خام یا فروش اسپرد اختیار خرید (Call Spread).

بازگشایی تنگه هرمز یک رویداد مهم «کاهش ریسک» برای اقتصاد جهانی است. طبق اعلام اداره اطلاعات انرژی آمریکا (EIA)، روزانه بیش از ۲۰ میلیون بشکه مایعات نفتی، یا حدود ۲۱٪ از تقاضای جهانی، از این گلوگاه عبور می‌کند. تضمین بازگشایی، تهدید شوک عرضه‌ای را که قیمت‌ها را بالا نگه داشته بود، کنار می‌زند.

این سناریو را پیش‌تر در توافق هسته‌ای ۲۰۱۵ نیز دیده‌ایم. در شش ماه پس از اجرای آن توافق در ژانویه ۲۰۱۶، قیمت نفت خام در سطوح پایین باقی ماند و به کمتر از ۳۰ دلار در هر بشکه سقوط کرد. تاریخ نشان می‌دهد با قیمت‌گذاری واقعیت جدیدِ نفت بیشتر ایران، باید انتظار روندی مشابه—هرچند کم‌دامنه‌تر—داشت.

نوسان، بازارهای سهام و راهبرد سرمایه‌گذاری

این کاهش تنش در خاورمیانه باید به افت نوسان بازار نیز منجر شود. شاخص VIX که اکنون نزدیک ۱۸ در نوسان است، احتمالاً با رفع این منبع بزرگ عدم‌قطعیت کاهش می‌یابد. معتقدیم فروش اختیار خرید VIX یا ایجاد موقعیت‌های فروش (Short) روی ابزارهای مرتبط با نوسان می‌تواند راهبردی سودآور باشد.

قیمت‌های پایین‌تر انرژی و کاهش ریسک ژئوپلیتیک، برای کلیت بازارهای سهام محرک صعودی است. سوخت ارزان‌تر به نفع مصرف‌کنندگان تمام می‌شود و هزینه نهاده‌های صنایع بزرگ را کاهش می‌دهد؛ امری که می‌تواند به‌عنوان نیروی پشتیبان برای S&P 500 عمل کند. می‌توان خرید اختیار خرید روی شاخص‌های اصلی را برای بهره‌گیری از این فضای مثبت در نظر گرفت.

با این حال باید به یاد داشت که توافق هنوز امضا نشده و منافع ایران مبتنی بر عملکرد است. متن به دوره «مذاکره فنی ۶۰ روزه» حتی پس از امضا اشاره می‌کند؛ به این معنا که کاهش تحریم‌ها تدریجی خواهد بود. موقعیت‌ها باید به‌مرور و در طول زمان افزایش یابند و هم‌زمان، تأیید پایبندی ایران به تعهداتش به‌دقت رصد شود.