بانک مرکزی سریلانکا (CBSL) در ۲۶ مه نرخهای سیاستی را ۱۰۰ واحد پایه افزایش داد تا تورم روبهافزایش را مهار کند، تقاضای داخلیِ همچنان بالا را که به واردات ناشی از رشد وامدهی (اعتبار) گره خورده، تعدیل کند و از روپیه سریلانکا (LKR) حمایت کند. بانک مرکزی اعلام کرد تورم شاخص قیمت مصرفکننده (CPI؛ سنجه «میانگین افزایش قیمت کالاها و خدمات مصرفی») احتمالاً در دوره پیشرو بالاتر از هدف ۵٪ میماند؛ بنابراین با تداوم فشارهای داخلی و خارجی، تمرکز سیاست همچنان کنترل تورم خواهد بود.
انتظارها از یک افزایش دیگرِ ۵۰ واحد پایه در سهماهه سوم ۲۰۲۶ حکایت دارد و اگر قیمت نفت خام فشار تورمی و فشار تضعیف ارزش روپیه را تشدید کند، افزایش ۵۰ واحد پایه دیگر در سهماهه چهارم ۲۰۲۶ هم محتمل است. پیشبینی نرخ سیاستی در پایان ۲۰۲۶ از ۸٫۷۵٪ به ۹٫۲۵٪ اصلاح شده است. سناریوی جایگزین این است که اگر درگیری خاورمیانه سریع حلوفصل شود و قیمت نفت خام در سهماهه سوم ۲۰۲۶ زیر ۹۰ دلار بهازای هر بشکه تثبیت شود، نرخها در کل ۲۰۲۶ بدون تغییر بماند.
—
موضع سیاستی و جایگاهگیری بازار
با توجه به افزایش ۱۰۰ واحد پایهای نرخ در ۲۶ مه، این اقدام نشانه روشنِ موضع سیاستی «انقباضی» (سیاست سختگیرانه برای کاهش تورم از طریق گرانتر کردن وام و کاهش رشد پول) است. انتظار میرود ابزارهای مشتقه نرخ بهره کوتاهمدت (قراردادهایی که قیمتشان به نرخ بهره آینده وابسته است) اکنون احتمال بیشتری برای افزایشهای بعدی نرخ در همین سال نشان دهند. این انقباض پولی معمولاً نگهداری داراییهای سریلانکا را جذابتر میکند.
هدف اصلی، حمایت از روپیه است و انتظار میرود این تصمیم در کوتاهمدت مقداری ثبات به ارز بدهد. میتوان به موقعیتگیری در قراردادهای سلف (Forward؛ قرارداد برای خرید/فروش ارز در آینده با نرخ از پیش تعیینشده) و اختیار معامله (Option؛ حق خرید/فروش بدون الزام) روی جفتارز USD/LKR فکر کرد؛ به این معنا که روی کندتر شدن روند تضعیف روپیه یا حتی اندکی تقویت آن در هفتههای آینده حساب شود. افزایش نرخ، هزینه گرفتن موقعیت فروش روی روپیه (شرطبندی روی افت ارزش روپیه) را بالاتر میبرد.
این اقدام با دادههای اخیر هم پشتیبانی میشود: تورم مصرفکننده کلمبو در آوریل ۲۰۲۶ به ۷٫۲٪ رسید و همچنان بالاتر از هدف ۵٪ بانک مرکزی باقی ماند. همچنین روپیه از ابتدای سال تاکنون بیش از ۴٪ در برابر دلار آمریکا تضعیف شده و نزدیک سطح ۳۹۵ روپیه معامله میشود؛ موضوعی که اقدام دفاعی بانک مرکزی را توجیه میکند. این ارقام، روندهایی را که سیاست را به این سمت هل میدهد تأیید میکنند.
—
چشمانداز، ریسکها و زمینه تاریخی
در ادامه، انتظار میرود یک افزایش ۵۰ واحد پایهای دیگر در سهماهه سوم رخ دهد؛ موضوعی که هنوز بهطور کامل در قیمتهای بازار منعکس نشده است. برای گرفتن دیدگاه نسبت به نرخ بهره ۳ماهه و ۶ماهه میتوان از قراردادهای «توافق نرخ آتی» (FRA؛ قراردادی که نرخ بهره آینده را از قبل قفل میکند) استفاده کرد. همچنین احتمال دارد منحنی بازده (Yield Curve؛ نمودار رابطه بازده/نرخ سود اوراق با سررسیدهای مختلف) در واکنش به این انتظارها رو به بالا جابهجا شود.
ریسک اصلی همچنان بیرونی است، بهویژه قیمت نفت؛ نفت برنت (Brent؛ معیار قیمتگذاری جهانی برای نفت) اکنون حوالی ۹۴ دلار بهازای هر بشکه معامله میشود. این وضعیت عدمقطعیت ایجاد میکند؛ بنابراین استفاده از اختیار معامله برای پوشش ریسک (Hedge؛ کاهش اثر زیان از نوسانات نامطلوب) در برابر تکانههای بازار ارز که از نوسان قیمت نفت میآید میتواند مدنظر باشد. اگر تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه کاهش یابد، ممکن است بانک مرکزی چرخه افزایش نرخ را متوقف کند.
از نظر تاریخی، بانک مرکزی سریلانکا در بحرانهای ارزی و تورمی، تعدیلهای تند نرخ را بهکار گرفته است؛ از جمله در رکود/بحران اقتصادی ۲۰۲۲. این سابقه نشان میدهد بانک مرکزی حاضر است برای ثبات، سیاست سختگیرانه را در اولویت بگذارد؛ بنابراین تعهد فعلی آن به روپیه قویتر قابل اتکا تلقی میشود. این پیشینه از دیدگاه ثبات بیشتر یا تقویت محدود ارز در کوتاهمدت حمایت میکند.
