پیشنهاد ایران برای دریافت عوارض عبور از تنگه هرمز به «رنمینبی» (واحد پول چین که با نام «یوان» هم شناخته میشود) خبرساز شده است، اما ما آن را بیشتر یک پیام سیاسی میدانیم تا یک تغییر بزرگ اقتصادی. این موضوع روایت «پترویوان» (یعنی قیمتگذاری و تسویه معاملات نفت با یوان) را تقویت میکند، ولی اثر مستقیم آن بر جریانهای جهانی ارز (یعنی حجم واقعی پرداختها و تسویههای ارزی بین کشورها و شرکتها) احتمالاً محدود است. بنابراین معاملهگران بهتر است روی اثرات غیرمستقیم تمرکز کنند؛ مثل افزایش ریسک ژئوپلیتیک (ریسک ناشی از تنشهای سیاسی/امنیتی بین کشورها) و نوسانگیری ناشی از احساسات بازار.
روند گسترده «کاهش وابستگی به دلار» (دِدلاریزیشن؛ یعنی کمتر کردن نقش دلار در تجارت، ذخایر و پرداختها) که دنبال میکنیم، یک روند کند و چندساله است، نه یک اتفاق یکشبه. طبق دادههای «سوئیفت» (SWIFT؛ شبکه پیامرسان بینبانکی برای دستور پرداختهای بینالمللی) تا اواخر ۲۰۲۵، سهم رنمینبی از پرداختهای جهانی به کمی بیش از ۵٪ رسیده بود؛ رشد قابلتوجهی، اما هنوز خیلی کمتر از دلار. همچنین دادههای «کوفر» صندوق بینالمللی پول (IMF COFER؛ گزارش ترکیب ارزی ذخایر بانکهای مرکزی) در همان دوره نشان میداد سهم دلار از ذخایر ارزی بانکهای مرکزی فقط اندکی کاهش یافته و حدود ۵۷٪ بوده است؛ یعنی جایگاه دلار همچنان محکم است.
اثر محدود بر جریانهای جهانی ارز
این استدلال که نقش نفت در تجارت جهانی در حال کوچکتر شدن است درست است؛ روندی که تا ۲۰۲۵ هم ادامه داشت. وقتی نفت و فرآوردههای مرتبط سهم کمتری از تجارت جهانی دارند، وضع عوارض جدید بر حدود ۲۱ میلیون بشکه در روز که از هرمز عبور میکند، بیشتر یک مانع هزینهای تازه است تا تهدیدی ساختاری برای برتری دلار. این موضوع دیدگاه ما را تقویت میکند که این اقدام بیشتر برای نمایش سیاسی و کاهش اتکا به نظام مالی غرب است.
برای معاملهگران «مشتقات» (ابزارهای مالی مثل قراردادهای آتی و اختیار معامله که ارزششان از دارایی پایه میآید)، نکته اصلی این است که فقط با تکیه بر این خبر، روی سقوط دلار آمریکا یا جهش بزرگ یوان چین شرطبندی یکطرفه نکنند. در عوض، راهبرد هفتههای پیشِ رو میتواند معامله روی افزایش عدمقطعیت باشد. به نظر ما خرید نوسان کوتاهمدت روی جفتارزهایی مثل USD/CNH (دلار آمریکا در برابر یوانِ بازار برونمرزی چین) با استفاده از «اختیار معامله» (Options؛ حق خرید/فروش در قیمت مشخص تا تاریخ مشخص)، مثل «استرادل» (Straddle؛ خرید همزمان اختیار خرید و اختیار فروش در یک قیمت اعمال برای سود از جهش قیمت به هر سمت)، میتواند رویکرد محتاطانهای باشد تا برای جهش احتمالی در هر جهت آماده باشید.
این تحول همچنین یک لایه ریسک تازه مستقیماً به قیمت انرژی اضافه میکند؛ بازاری که به تنشهای خاورمیانه حساس است. عوارض مثل یک هزینه اضافی روی یک گلوگاه حیاتی عمل میکند و هزینه و ریسک حملونقل را بالا میبرد. رویکرد عملی میتواند خرید «اختیار خرید» سررسید نزدیک (Front-month Call Options؛ اختیار خرید با نزدیکترین سررسید) روی قراردادهای آتی «برنت» یا «WTI» باشد تا در برابر جهش ناگهانی قیمت—بهدلیل اجرای سختگیرانه عوارض یا اختلال در کشتیرانی در تنگه—پوشش ریسک بگیرید یا سود کنید.
